Miq te blogut, disa muaj pas ndyshimeve politike në Shqipëri, mendoj se ka ardhur momenti të rifokusohemi tek specifikat e ekonomisë sonë në zhvillim dhe të krijojmë ndërgjegjësim të shpejtë mbi disa probleme e praktika të gabuara të sistemit të cilat çdo fuqi politike e orientuar drejt një zhvillimi ekonomik të shëndetshëm të vendit do të duhej t’i reformonte.

Tema për të cilën do të shkruaj është nga më pak te diskutuarat publikisht por edhe ndër më shqetësueset, veçanërisht gjatë viteve të fundit, në kontekstin e industrisë dhe ndërmarrjeve në realitetin ekonomik shqiptar.

Shqipëria gjatë dhjetëvjecarit të fundit ka ndjekur nje linje rritjeje ekonomike, duke fituar një pozicionim më të mirë në disa index-e ndërkombëtare. Megjithatë ritmi i rritjes ekonomike nuk është shoqëruar nga një përmirësim domethënës i kuadrit ligjor fiskal dhe implementimit të tij, baza për të garantuar të drejta themelore të sipërmarrësve në një shoqëri demokratike. Ky është një aspekt që, me gjithë lehtësirat fiskale të vendit, pengon rritjen e investimeve të huaja direkte dhe krijon një klimë pasigurie për investitoret e çdo kategorie.

Natyrisht platforma ligjore është e gjerë dhe ka shume aspekte që meritojnë të trajtohen, por sot do të përqëndrohem në disa ligje fiskale që janë formuluar dhe zbatuar dendur deri tani në mënyra të tilla që dëmtojnë padrejtësisht kompani kompetitive në treg.

Dy nga shtyllat e ligjit fiskal ne Shqiperi jane Ligji i “Tatimit mbi Vlerën e Shtuar” i vitit 1995 dhe Ligji “Për proçedurat tatimore në Republikën e Shqipërisë” i vitit 2008. Do e filloja nga ky i dyti për të përmendur një nga paragrafet ligjore më penalizuese për biznesin, atë që parashikon pagesën e detyrimit dhe penaliteteve që lindin si pasojë e nje gjobitjeje tatimore përpara se të ekzistojë mundësia e një apelimi dhe përgjigjeje juridike mbi vendimin e marr nga autoritetet.

Më konkretisht, në nenin 74 të këtj ligji specifikohet se “brenda 30 ditësh kalendarike nga marrja e njoftim vleresimit nga ana e administrates tatimore” subjekti i gjobitur detyrohet të paguajë detyrimin dhe interesat. Në vetvete kjo normativë ligjore nga një anë e bën arbitrar gjykimin dhe cënon një nga të drejtat bazë të fjalës dhe apelimit duke qënë se e drejta e kompanisë për të apeluar dhe marrë përgjigje mbi validitetin ligjor të vendimit lind pasi pagesa është kryer. Trajtimi i çështjes nëse përfundon në gjykatë mund të zgjasë edhe disa muaj ndërkohë që kompania e gjobitur ka pësuar një dalje financiare që mund fare mirë të arrijë nje vlere disa qindra mijëra euro.

00_ECON_shutterstock_66497446_uncertain_659x439px_0Aspekti i dyte është impakti mbi jetën ekonomike të biznesit të gjobitur.  Në çdo treg por edhe veçanërisht në kushtet aktuale të tregut kur likuiditeti është një nga të mirat më të vyera, detyrimi për të paguar një penalitet tatimor shpeshherë të konsiderueshëm përpara konfirmimit të validitetit të tij nga një autoritet gjyqësor i posaçëm, mund t”i japë fund jetës së shëndetshme të një kompanie duke e çuar deri në falimentim. Dhe kjo jo për shkak të një modeli biznesi jo konkurrues por për shkak të një goditjeje financiare  të paparashikuar që në varësi të përmasës së saj, mund best online casino shumë lehtë të fundosë një firmë të shëndetshme.

Një praktikë tjetër tatimore penalizuese lidhet me një interpretim dhe zbatim kontradiktor të disa neneve të ligjit të Tatimit mbi Vleren e Shtuar, që çojnë në gjobitje të konsiderushme të bizneseve me fitime negative në fund të vitit fiskal.

Nga një anë ligji “Për Tatimin mbi të Ardhurat” [1] lejon që një kompani të operojë me humbje për disa vjet duke parashikuar shprehimisht se në një kompani “në rast se fitimi i tatueshëm në një periudhë tatimore rezulton negativ, humbjet e rezultuara mund të mbulohen me fitimet në tri periudhat e ardhshme tatimore”.

Kjo duket e arsyeshme duke qënë se ekzistojnë shumë sektorë, veçanërisht ato të quajtur “capital-intensive” ku investimi teknologjik fillestar është i konsiderueshëm. Në të tilla industri, për shkak të amortizimeve të rënda, një kompani mund të mos arrijë në vitet e para të jetës të realizojë fitim kontabël megjithëse e pavarur dhe operative nga pikëpamja financiare. Për fat të keq ky paragraf shpesh është shpërfillur në praktikat tatimore dhe subjekte që në fund të një viti fiskal kanë mbyllur bilancet me humbje janë edhe gjobitur rëndë vetëm për shkak të mungesës së fitimit.

Ky veprim, përveçse bie ndesh me të drejtën e kompanisë për të mbartur humbjet përmendur më sipër, nuk gjen mbështetje në asnjë baze ligjore të shëndoshë. Referimi ligjor që zakonisht përmendet në mbeshtetje të këtij vendimi ka te bëjë me disa paragrafe të ligjit “Për TVSH-në”[2] që në formë dhe përmbajtje nuk japin asnjë arsye për të penalizuar kompanitë që operojnë me humbje.

UnknownKëto nene konkretisht lidhen me një rast tjetër, “furnizimin kundrejt pagesës së reduktuar” që kryhet në fushata promocionale kur klientët mund të përfitojnë çmime nën kosto por Tvsh zbatohet mbi vleren e plotë të çmimit të shitjes, duke supozuar qëqëllimi i shitësit është nxjerrja e fitimit.”

Kjo është e vetmja bazë ligjore ekzistuese që, duke iu nënshtruar një interpretimi teje të tërthorte dhe pa asnjë përcaktim të nivelit të fitimit të cilit i referohet (nëse komercial, operativ apo para taksimit), është përdorur nga autoritet fiskale për të gjobitur kompanitë me humbje, deri në vlera marramandëse. Nga ana tjetër, detyrimi për pagesë të menjëhershme përpara apelimit të kesilloj penalitetesh që lindin nga boshllëqe legjislative dhe interpretime subjektive të ligjeve ekzistuese, fundos fare lehtë edhe kompani të suksesshme në treg.

Në përfundim une mendoj se nevojitet një ndërhyrje e menjëhershme për të ndryshuar këto ligje dhe praktika të viteve të fundit që shkaktojnë dëme ekonomike në një treg në zhvillim ku, i gjithë legjislacioni fiskal dhe administrate publike do duhej, në të kundërt, të vihej në shërbim të plotë të nxitjes dhe mbështetjes së sipërmarrjes private.


[1]  Paragrafi Nr. 27 i Ligjit Për Tatimin mbi të Ardhurat

[2] Paragrafet 18.3/4, 27.2 te ligjit “Për Tatimin mbi Vlerën e Shtuar” dhe paragrafi 7.2 i Udhezimit përkatës.

 

2 Responses to Ligje dhe Praktika Fiskale që kërkojnë Reformim

  1. R. says:

    Pergezime per identifikimin e problematikave shume te rendesishme dhe trajtimin konciz.

    Ne lidhje me pagesen e ndeshkimeve perpara se te kundershtohet ne gjykate nje vendim i tatimeve, do me kishte pelqyer te lexoja me lart nje alternative ndaj zgjidhjes aktuale. Dmth, duhet bere nje propozim serioz dhe i qendrueshem per te zevendesuar zgjidhjen aktuale.

    Nga njera ane, ai kusht nuk mund te hiqet plotesisht pasi ne kete menyre do shperthenin ankesat abuzive, qellimi i vetem i te cilave do ishte shtyrja e pageses se ndeshkimeve me vite (shkalle te pare,apel, gj. e larte, kushtetetuese…). Por edhe zgjidhka aktuale ka gjithe disavantazhet qe permenden me lart.

    Ndoshta nje pagese ne masen 35% te ndeshkimeve do ishte me e pershtatshme per te mbajtur nje ekuiliber mes domosdoshmerise se pageses se taksave dhe mos rendimit pa arsye te biznesit. Gjykates mund t’i jepet gjithashtu mundesia qe ne nje moment te caktuar ta liroje taksapaguesin nga detyrimi i pageses (edhe te ketij 35%) nese taksapaguesi provon se pasojat do te ishin te pariparueshme per te.

  2. B. says:

    Complimente Eda per artikullin sensibilizues te nje tematike kaq te rendesishme!
    Ne lidhje me pretezen e pageses se penalitetit perpara se te kundershtohet nje vendim i tatimeve ne gjykate do te thoja se ky problem eshte shpesh konsumuar nga dottrina e relievit te shteteve fqinje nga ku ne kemi kopjuar paketen tone ligjore. Eshte mese e vertet qe pretesa e pageses perpara vendimit gjyqesor ka disavantazhet e siper permendura, po nga ana tjeter ligji duhet te tuteloj te miren e pergjithshme. Nese Shteti do ti jepte te gjith kohen e duhur per gjikimin tatimor, problemet e likuditetit te siper permondura, do te zhvendoseshin nga kompanit ne kurriz te kasave te Shtetit. Nuk mendon se objekti gjobitet kur operacioni i ndermar ka pretezen per te qen i paligjshem (pra nuk eshte del tutto i qart veprimi i kundershtuar?Kjo nuk do te thot se kompanit nuk duhet te ndertojn skema te reja fiskale, apo operacione akoma te pa konsoliduara,por do te thoja qe kompanit duhet te perllogarisn edhe riskun per nje disput tatimore ne te tilla raste. Ndoshta kerkesa per reformim qe une do te kerkoja do te ishte me i bazuar ne nje lehtesim te pageses prenda 30 diteve me shume se elimini i tij. Alternativa e pageses se 1/3 se shumes se kerkuar vendos nje fren ne ankesat abuzive, eshte nje far shperndarje e disavantazhit ndaj shtetit dhe kompanive. Per shuma tejmase te larta do te mendoja edhe ne zgjidhjen e pageses se shumes (1/3 e pretezes) ne pagesa te dilatuara. Nga pikpamja e kombanive do te limitonin problemet e likuiditetit ne rastin kur kompania do te kishte te drejt ne disputen ligjore, dhe nga ana tjeter ne rastin e kundert do ti paguante interesin e duhur Shtetit per shtyrjen e pageses.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Set your Twitter account name in your settings to use the TwitterBar Section.