Ky debat ka përfunduar në 24 Qershor 2013!
Taksa mbi të ardhurat personale duhet të jetë progresive apo e sheshtë?

Debati mbi sistemin tatimor ka qenë një nga më kryesorët e fushatës elektorale të vitit 2013. Në kuadër të ciklit të debateve ekonomike, ju propozojmë dy qëndrime të kundërta për cështjen e sistemit tatimor më të përshtatshëm.

________________________________________________________________________________

PRO TAKSЁS SЁ SHESHTЁ

GUNTHER FEHLINGER - Chairman of European for Tax Reform

Taksa e sheshtë është aplikuar në Shqipëri që prej vitit 2007, duke patur efekt të menjëhershëm në rritjen e të ardhurave gjatë vitit 2008, para shpërthimit të krizës financiare globale.  Unë jam i bindur që reforma e ndërmarrë atëhere duhet mbatjur dhe jo të eleminohet. Më poshtë dua të paraqes argumentat kryesor në mbështetje të taksës së sheshtë.

Taksa e sheshtë synon të barazojë diçka që është paraprakisht e barabartë – njerëz që fitojnë sasinë e njëjtë të paguajnë shumën e njëjtë të tatimit. Në një shoqëri të gjithë tatimpaguesit të marrë nivelin e njëjtë të shërbimeve shtetërore. Pse duhet të kërkojë atë here një përqindje më të madhe nga më të pasurit? Sistemi tatimor nuk është sistemi shoqëror: kodet tatimore duhet të jenë mjete të thjeshta dhe efikase të financimit për shërbimet shtetërore. Për njerëzit në nevojë për mbështetje sociale duhet të kujdeset sistemi i shërbimit social. Pyetja është se çfarë lloj të barazisë duhet të përpiqemi të arrijmë: ose mundësitë e barabarta në fillim të karrierës së punës ose të barazisë së standardit të jetesës nëpërmjet niveleve të mëdha të rishpërndarjes. Sistemet progresive tatimore të përpiqen të barazojnë efektet e niveleve të ardhura të ndryshme, të cilat janë rezultat i performancës të ndryshme, arsimit, talenti, vlerave në trego, ose fatit.

Një taksë që synon të zhbëj këto efekte funksionon si një kapak mbi performancën, shkakton mediokritetit, evazion fiskal ose mashtrim të drejtpërdrejtë me taksat. Sidomos për individë të suksesshëm me prejardhje nga shtresa të varfëra është me të vërtetë e vështirë për të grumbulluar pasuri e prona, që do të thotë se taksimi progresiv i shëerben ngrirjes së status quo-së, është një mjet në fuqi të ruajtjens së shpërndarjes aktuale së pasurisë e pronës.

Propozimet për taksën e sheshtë ende përmbajnë shpesh dy shkalla të ndryshme, dmth zero taksë paguhet për të ardhura deri në një nivel te caktuar (30 000 lekë në rastin e Shqipërise në mos gaboj) dhe taksë e sheshtë më pas. Nëse pranojmë nevojën për këtë tatim me dy nivele atëherë pse nuk duhet të keni nivele të tjera, në proporcion me vlerën relative të çdo pjese të të ardhurave shtesë? Problemi është i ashtuquajturi norma marxhinale e tatimit dhe nxitja për të punuar më shumë dhe fituar më shumë. Norma e taksës së sheshtë marxhinale është p.sh. 10% që do të thotë se çdo euro shtesë çon në tatimin 10%. Në sistemin progresiv ajo është deri në 50%. Kështu që do të thotë se sa më shumë që fitojnë individët, aq më pak nxitje kanë për të bërë më shumë dhe për këtë arsye për të fituar më shumë.

Në Austri, vendin tim, tatimi marxhinal është tashmë në 38% kështu që edhe individët me të ardhura më të ulëta kanë më pak nxitje për të punuar për të ardhura shtesë. Pra, taksa e sheshtë do të thotë në thelb taksimi i ulët marxhinal dhe jo fundi i progresivitetit.

Gjithmonë do të ketë disa nuanca të ndryshme se si zbatohet regjimi i taksës së sheshtë. Unë besoj që mënyra më e mirë është duke përfshirë të gjithë formën e të ardhurave në taksës së sheshtë, por të ketë një përjashtim për pasuri të patundshme dhe kompani të trashëguara, që qëndrojnë për më shumë se 10 vjet në të njëjtën familje. Kjoj do të shmangte nevojën që njerëzit mund të kenë për të shitur shtëpinë e prindërve të tyre ose kompanitë në mënyrë që të paguajnë taksë trashëgimie. Por fitimet e krijuara falë trashëgimive do të duhet të jenë pjesë e bazës tatimore dhe si rrjedhojë të tatohen. Pse mund të bëhet ky lëshim pasur? Shumica e të ashtuquajturve “të pasur” nuk paguajnë shumë nga tatimin edhe sot. Duke krijuar fondacione apo duke raportuar humbje në sipërmarrjet e biznesit ata në thelb i shpëtojnë taksimit. Në Gjermani shumica e që i përkisin 10% -ëshit me të ardhurat më larta kanë ndaluar së paguarit taksat për shkak të boshllëqeve dhë hapësirave të mëdha ligjore. Një sistem taksash me më pak përjashtime do të detyronte ata të kthehen në kontribues të sistemit.

Problemi i përcaktimit të shumës së të ardhurave të tatueshme do të mbetet pavarësisht nga norma e taksave që aplikohen për ato të ardhura, pra nëse ajo është e sheshtë apo progresive.

Normat e ulëta do të zvogëlojë nxitjen për t’iu shmangur taksimit e cila gjithsesi ka një kosto të caktuar (pasiguria ligjore, konsulentët e taksave, etj). Sidomos për vendet në tranzicion një sistem i thjeshtë, i sheshtë dhe i ulët është provuar si i suksesshëm duke krijuar një taksë të re morale dhe një rritje të papritur në të ardhurat e buxhetit të shtetit në të gjithë Europën Qëndrore dhe Lindore. Nëse njerëzit arrijnë të kuptojnë pse dhe të pranojë nivelin e tatitmit, ata vetë janë të interesuar të legalizojnë aktivitetin e tyre për të qenë në gjendje të investojnë të ardhurat e tyre zyrtarisht. Baza tatimore do të jetë gjithmonë e diskutueshme por konsulentët tatimor do ti mbijetojë revolucionin e taksës së sheshtë. Ajo cka është e rendësishme është që njerëzit dhe shteti do të relaksojnë lidhjen mes tyre dhe të dy do të jenë më mirë në qoftë se i themi mirëupafshi taksimit progresiv dhe efekteve të tij – krijimi i një të saj të imoralitetit paligjshmërie në emër të një barazie të rreme të cilin kurrë nuk ka për ta arritur.

Shqipëria ishte një nga vendet në tranzicion të fundit që ndërmorri një reformë pro taksës së sheshtë në vitin 2007. Tiparet kryesore të reformës ishin: shkalla e ulët e tatimit mbi të ardhurat, e cila në 10% ajo është ende një nga më të ultat në botë; aplikimi i bazës tatimore për të gjitha llojet e të ardhurave individuale, pa asnjë përjashtim; barazimi i normave të tatimit mbi të ardhurat e korporatave, duke siguruar kështu një normë të vetme prej 10 për qind për të gjitha aktivitetet dhe llojeve të të ardhurave.

Ky regjim taksash së fundmi është vendsour nën kritikën e opozitës politike në Shqipëri. Arsyetimi i ofruar për heqjen e taksës së sheshtë mbështetet kryesisht në argumentet e zakonshme ekonomike dhe të barazisë. Ndërsa argumentet ekonomike, si kudo, janë të debatueshme dhe nuk janë përfundimtare, qeveria duket se e ka dobësuar argumentin e barazisë me miratimin e një përjashtimi të gjerë të plotë nga çdo tatim për të ardhurat për segmentin me të ardhurat më të ulëta të popullsisë. Megjithatë, pavarësisht nga meritat e argumenteve pro apo kundra, është për të ardhur keq që një çështje e tillë e rëndësishme është duke u argumentuar mbi baza të tilla të ngushta, shpesh duke përdorur mendimet e huazuara që nuk pasqyrojnë realitetin e vendit. Si shumica e vendeve në zhvillim, Shqipëria dallon në shumë aspekte nga ato të zhvilluara, në mes tjerash për kapacitetet institucionale, shtetërore dhee sundimit të ligjit, strukturën e ekonomisë dhe karakteristika të tjera ekonomike. Dallime të tilla  justifikojnë një politikë të ndryshme tatimore. Në veçanti, ato e bëjmë një sistem të taksash të sheshtë ndoshta më të dobishme për politikës tatimore për specifikisht për vende si Shqipëria.

Ekonomia shqiptare është karakterizuar nga një nivel i lartë i informalitetit, i vlerësuar nga institucione të ndryshme si përbërës i 40-60 përqind të prodhimit të vendit. Evazioni fiskal, në veçanti nën-raportimi i punësimit dhe pagave, është përhapur në të gjithë ekonominë. Një kthim i tatimit progresiv do të rriste stimujt për shmangien e tatimit mbi të ardhurat, do të rriste koston e zbatimit, dhe kështu të rrezikojë përpjekjet e përgjithshme për formalizimin e ekonomisë informale. Niveli i lartë i korrupsionit është një sfidë tjetër e madhe me të cilën vendi po përballet. Korrupsioni është veçanërisht i lartë në mesin e administratës tatimore. Taksa e sheshtë është një mjet efikas për ta luftuar këtë fenomen, sepse duke reduktuar koston e raportimit dhe pajtueshmërisë, ul nxitje për të korruptuar. Shqipëria ka burime të kufizuara të zbatimit të taksave, si në aspektin e kapaciteteve institucionale si dhe burimeve njerëzore e financiare. Thjeshtësia e taksës së sheshtë ul kostot e zbatimit dhe si rezultat përmirëson pajtueshmërinë. Struktura e taksave në Shqipëri është i ndryshëm nga ai i vendeve të zhvilluara: pjesa e të ardhurave të gjeneruara nga tatimi mbi të ardhurat është rreth 7%, ndërsa në vendet e zhvilluara tatimit mbi të ardhurat është burimi kryesor i të ardhurave zakonisht kontabilitetit për mes një katërta dhe një e treta e të ardhurave të përgjithshme të taksave. Kjo do të thotë se efektet e të ardhurave të një takse progresive do të jenë më të vogla se sa në shumë vende të tjera. Shqipëria prezantoi vitin e kaluar vetë-deklarimin e tatimit mbi të ardhurat. Megjithatë viti 2012 rezultoi jo i suksesshëm  në zbatimin e tij  sepse më pak se 10% e individëve në fakt raportuan tatimin mbi të ardhurat. Suksesi i këtij sistemi do të varet në një farë mase në kostot dhe lehtësinë e raportimit. Në këtë drejtim, taksa e sheshtë ka përparësi të shumta për shkak të thjeshtësisë së saj në llogaritjen dhe raportimin.

Duke patur parasysh fazën e zhvillimit në të cilën ndodhet Shqipëria besoj se komplikimi i sistemit tatimor do krijonte efektin e kundërt nga ai i pritur, duke nxitur stimujt për evazion dhe korrupsion.

________________________________________________________________________________

PRO TAKSЁS PROGRESIVE

ADMIR RAMADANI - Ekonomist, staf i ekon.al

Rregulli i parë që shoqëron hulumtuesin në çdo kërkim eknomik është se gjërat nuk janë ashtu siç duken. Nuk është nevoja të jesh ekspert ekonomie për të zbuluar nëse një taksë mbi cigaret sjell lënien e duhanit ose reduktimin e tij. Nga ana jetër, taksa mbi të ardhurat personale është një çështje komplekse për të marrë një vlerësim imediat përfundimtar. Zgjedhja e sistemit më të mirë taksimi gjëndet në  balancën midis “ndershmërisë apo barazisë” dhe efiçencës si tek Okun(1978). Ne duam një shpërndarje të drejtë të të ardhurave e cila kërkon rishpërndarje duke rritur taksën marxhinale, por gjithashtu duam të incentivojmë individët me produktivitet të lartë duke ju ulur atyre taksën marxhinale. Eseja ka për synim listimin e argumentave që mbështesin taksën progresive si sistemin me optimal për një vënd.

Shpesh dyshime ngrihen nëse taksa progresive nuk inkurajon përpjekjen për punë apo investim. Kjo nuk është një pyetje e lehtë për tu përgjigjur pasi taksimi do shtyj një pjesë të njerëzve të punojnë më fort për të fituar milionin e tyre; shumë doktorë, shkencëtarë ,artistë dhe biznesmenë që kënaqen me punën e tyre apo kanë arritur një ndjesi realizimi apo respekti nga puna, do punonin njësoj si për 8 million Lek ne vit ashtu dhe për 10 milion Lek në vit; ndërkohë që disa të tjerë do preferojnë të mos punojnë për qindarkën shtesë pasi një pjesë do tatohet. Për rezultatin përfundimtar është e vështirë të jesh dogmatik, por fatmirësisht rishtas kemi të dhëna statistikore mbi efektin e kësaj takse.

Qëndra për kërkime e Kongresit Amerikan e cila i ofron kërkime të pa-anshme Kongresit, publikon nje studim, Hungerford(2012), në lidhje me impaktin që ka patur taksa më e lartë marxhinale në ekonominë Amerikane mbas Luftës së Dytë Botërore e deri më tani.  Studimi arrin në përfundimin se ndryshimi i taksës më të lartë marxhinale nuk ka ndikim në aktivitetin ekonomik. Reduktimet e kësaj takse nuk janë në korrelacion me kursimet, investimet, dhe rritjen e produktivitetit. Megjithatë ulja e kësaj takse ka korrelacion të lartë  me rritjen e pabarazisë apo përqëndrimin e të ardhurave në pjesën më të lartë të shpërndarjes. Pjesa e të ardhurës totale që i shkon 0.1%-shit me të ardhura më të larta u rrit nga 4.2% në 1945 në 12.3% në 2007.

Fieldhouse(2013), i Institutit për Politika Ekonomike përpiqet të shtyjë përpara të njëjtën pyetje kërkimore si Hungerford(2012) për të njëjtin interval kohor, duke analizuar të gjithë kërkimet e mundshme që janë bërë mbi këtë fenomen deri më tani. Rezultati i Fieldhouse(2013) tregon se rritja e taksës progresive ka rritur të ardhurat e buxhetit, nuk ka ndikuar në rritjen ekonomike, dhe ka shërbyer në uljen e pabarazisë. Nga ana tjetër u provua se ndikimi i uljes së taksës më të lartë marxhinale mbi rritjen ekonomike dhe faktorëve të saj si oferta e punës, kursimi, investimi dhe produktiviteti, është statistikisht jo-sinjifikant. Ndërkohë që kjo ulje, ka sjellë zgjerim drastik të defiçitit strukturor, dhe përkeqësim të pabarazisë. Piketty and Saez (2003, e përditësuar) të cilët kanë shfaqur studimin më të plotë në lidhje me pabarazinë deri më tani, dokumentojnë se uljet drastike të taksava të ndërrmara në SHBA dhe në Angli mbas viteve 1980, kanë rritur pjesën e të ardhurave të klasës me të ardhura të larta dhe ka ngrirë  në terma reale pjesën e individëve me të ardhura të mesme. Sipas shifrave të tyre pjesa e të ardhurave totale e fituar nga pjesa 1% e më të pasurve është rritur nga 7.7% në 1973 në 17.4% në 2010. Të njëjtën tezë shpalos dhe Joseph Stiglitz (2012) në librin e tij “The Price of Inequality” për të treguar se ulja e kësaj takse ska bërë gjë tjetër vetëm se ka rritur pabarazinë. Për më tepër Krueger(2012) dhe Stiglitz(2012) evidentojnë lidhje direkte midis pabarazisë dhe uljes ekonomike për shkak të mungesës së mobilitetit midis klasave ekonomike- që do të thotë, krijimin e mundësive te pabarabarta. Pabarazia nuk do përbënte problem nëse në një kohë të caktuar në të ardhmen njerëzit me të ardhura më të ulta do bëheshin me të ardhura të larta, apo nëse të gjithë do lëviznin përpara sado pak. Por kjo nuk po ndodh edhe në vëndin në dukje me mobilitet më të lartë të punës si Amerika. Taksa progresive megjithëse mjet i vjetër është nga më efikasët për të ulur nivelin e pabarazisë dhe për rrjedhojë rivendosjen e mundësive të barabarta.

Rezultati në nivel politikash ekonomike i studimit të Fieldhouse(2013) është se taksa progresive rrit të ardhurat e buxhetit duke përmirësuar borxhin publik dhe përmirëson pabarazinë pa patur ndikim negativ mbi rritjen ekonomike. Në atë çfarë konsiderohet si rritja më e shëndoshë ekonomike në Amerikë mbas Luftës së Dytë Botërore nga vitet 1950 deri në 1980, taksa më e lartë marxhinale mbi të ardhurat personale ka qënë 90% dhe rritja vjetore e GDP për frymë (duke e rregulluar për rritjen e popullsisë) ka qënë 2.23%. Ndërkohë kur taksa maksimale marxhinale ka qënë shumë e ulët nga vitet 1980-të deri në vitet 2010-të rritja vjetore e GDP për frymë ka qënë 1.68%. Edhe evidenca internacionale nuk shfaq korrelacion midis rritjes së taksës dhe uljes së aktivietit ekonomik. Për shëmbull, nga 1970 deri në 2010, rritja e GDP(reale) për frymë ishte 1.8% dhe 2.03% përkatësisht në Amerikë dhe Angli, ku të dy këto vënde ulën dramatikisht taksat më të larta marxhinale, ndërkohë rritja e GDP-së ishte 1.72% dhe 1.89% në Francë dhe Gjermani të cilat mbajtën taksa marxhinale të larta.

Përveç të dhënave statistikore mbi ndikimin e taksës progresive, ne kemi modele të mirëfillta ekonomike që përpiqen të saktësojnë se kush është taksimi optimal. Diamond dhe Saez (2011) propozojnë një taksë maksimale marxhinale deri në 70%, ndërkohë që Romer dhe Romer (2012) mendojnë se kjo taksë duhet të jetë në nivelin 80%. Diskutimi mbi sistemin optimal të taksave parashtrohet si një balancim midis drejtësisë dhe efiçencës. Drejtësia apo ndershmëria  shtjellohet për herë të parë nga Alfred Marshall (1890) në “Principles of Economics” – një Lek i marrë nga një i pasur shkakton më pak dëm sesa një Lek i marrë nga një i varfër. Efiçenca kërkon që individët me produktivitet më të lartë të paguajnë më pak taksa që ti incentivojmë ato për të punuar më shumë. Ekonomistët modelojnë këtë balancim si një problem optimizimi në të cilin optimizohet  mirëqenia totale e shoqërisë e shprehur si shpërndarja e drejtë e të ardhurave , me kushtëzimin e efiçencës mos dëmtimin e prodhuesve produktiv. Prirja marxhinale për të konsumuar e një klase me të ardhura të larta është me e vogël se ajo e një klase me të adhura më të ulta. Një Lek marxhinalisht i hequr apo i dhënë një të pasuri nuk përbën ndryshim për të, ndërsa një Lek marxhinal i dhënë një të varfëri ndikon në jetën e tij. Në këtë mënyrë taksa progresive tenton të mbajë fuqinë blerëse dhe punësimin në një ekonomi  në nivele të larta. Pra taksa optimale duhet patjetër të ketë një nivel progresiviteti. Ky nivel progresiviteti duhet të ndërtohet deri në atë masë sa të mos shtrëmbërojë apo të prishë incentivat e sipërmarrësve apo të punësimit. Kurba e famshme Laffer përdoret për të treguar elasticitetin e të ardhurës së taksueshme- sa do ndryshojë e ardhura e taksueshmë nëse ndryshon taksimi. Duke u bazuar në këtë elasticitet Diamond dhe Saez (2011) vërtetojnë se taksa më e lartë marxhinale që do maksimizonte prurjet në buxhetin e shtetit dhe nuk do prishte incentivat e prodhuesve produktiv është në intervalin 50-70%.

Argumentet me karakter etik apo moral vijojnë si me poshtë.

Në një sistem regresiv (kur TVSH është më e lartë se tatim fitimi i të ardhurave personale), më të dënuarit janë pjesa me të ardhura të ulta në krahasim me ato me të ardhura të larta. Pra sistemi në vetvete është jo i drejtë duke favorizuar vetëm klasat me të ardhura të larta dhe duke ndëshkuar ato me të ardhura të ulta. Nëse taksa progresive është akuzuar si një formë urrejte apo xhelozie ndaj klasave me të ardhura të larta, sistemi regresiv është thjeshtë ana tjetër e medaljes. Të paktën një dizenjim me element progresiv bëhet i drejtë për çdo palë ose të dy sistemet dështojnë në këtë element krahasimi.

Të ardhurat të fituara nga pjesa më e pasur nuk reflektojnë kontributin në shoqëri. Kjo e bën taksën progresive te lidhur direkt me meritokracinë. Kur Steve Jobs fiton miliona nga shitja e nje iPad, kjo nuk krijon pakanaqësi në publik. Por kur nje drejtor banke merr bonuse ndërkohë që banka e tij është shpëtuar nga falimenti duke përdorur parat e taksapaguesve, kjo po që krijon tensione shoqërore. A është e vërtet që CEO është 14 (raporti i pagës) herë më produktiv se një nënpunës mesatar?

Të pasurit përfitojnë më shumë nga infrastruktura fizike dhe ligjore që prodhon shteti, kështu që duhet të taksohen më shumë. Presidenti Obama (2012) në një fjalim shprehet: “Nëse ju keni qënë të sukseshëm, dikush gjatë rrugëtimit ju ka ndihmuar sadopak. Mund të kesh pasur një mësues të mirë diku gjatë jetës. Dikush ndihmoi të krijonim këtë sistem të pabesueshëm amerikan që të lejoi ty të lulëzosh. Dikush investoi në rrugë dhe ura. Nëse ke një biznes-nuk e ke ndërtuar vetëm ti atë. Dikush tjetër e bëri të mundur atë. Interneti nuk u shpik rastësisht. Kërkime të financuara nga Shteti krijuan internetin që kompanitë të mund të fitonin goxha para nga Interneti. Kur ne jemi të sukseshëm, ne e kemi korrur këtë sukses për shkak të iniciativave tona individuale, por edhe për shkak se i bëjmë gjërat sëbashku.” Ky argument nuk justifikon taksimin më të lartë për të ardhura më të larta bazuar në utilitetin marxhinal të vogël të konsumit që karakterizon shtresat me të ardhura të larta. Taksimi i lartë justifikohet nga pretendimi se të pasurit kanë arritur pasurinë e tyre në pjesën në të madhe për shkak të të mirave dhe shërbimeve që shteti i ka siguruar, kështu që duhet të paguajnë më shumë për këto produkte dhe shërbime. Në shumë mënyra shteti ndihmon në mbajtjen dhe zhvillimin e kapitalizmit, pra në fitimet personale dhe rritjen e tyre.

Shpenzimet qeveritare janë një mënyrë e përdorimit të produktit të brëndshëm bruto për të përmbushur nevojat dhe kërkesat e qytetarëve të tij. Kur kemi rritje të të ardhurave, njerëzit kërkojnë shkolla më të mira, rrugë më të mira, spitale më të mira, njësoj siç rrisin kërkesën e tyre për veshje më të mira, shtëpi më të mira apo makina më të mira. Sot ne këmbngulin në ofrimin e një standarti minimal jetese për ato që nuk e sigurojnë dot vetë. Nëse një vend i caktuar është në një fazë që i duhen investime në infrastrukturë, investime në edukim, ka një sistem të sigurimeve shoqërore tërësisht shtetëror, apo ka problem në konsolidimin fiskal, taksa progresive bëhet e domosdoshme për të synuar një buxhet të balancuar.

Përdorimi i statistikave dhe i studimeve të referuara në këtë material është i aplikueshëm për çdo vend, duke përfshirë edhe vendin tonë pasi ato tregojnë impaktin e kësaj takse në aktivitetin ekonomik dhe jo në efektivitetin e mbledhjes së tyre-problem i cili  shkaktohet nga informaliteti dhe evazioni fiskal. Por egzistenca e informalitetit dhe evazionit nuk është argument kundra taksës progresive pasi si argument vuan nga llogjika apo jo-logjika e moskonfrontimit drejtperdrejt, duke përdorur një faktor të tretë si informaliteti për të justifikuar mosaplikimin e saj. Përkundrazi, kjo e bën më të nevojshme luftimin e informalitetin dhe shtrëngimin e instancave fiskale në vetvete. Evazioni dhe informaliteti janë një problem më vete që duhet luftuar më vete pavarësisht sistemit taksativ. Pra informaliteti dhe evazioni ndikon në mbledhjen e taksave dhe nuk ndikon në impaktin që taksa progresive ka mbi faktorët ekonomik si punësimi, kursimi dhe investimi siç u shprehen në studimet e mësipërme.

Si përfundim, të dhënat statistikore(faktet) dhe teoria ekonomike tregojnë se sistemi optimal është ai progresiv. Faktorët etik dhe moral janë më subjektiv dhe për rrjedhojë mund të kundërshtohen lehtë nga të dyja palët – megjithëse 99% e shoqëris do donin më shumë barazi dhe për rrjedhojë duhet të suportojnë taksën progresive. Duke i thënë vetes se nuk mund të bëjmë asnjë gjë për infomalitetin dhe evazionin fiskal, prandaj kthehemi tek taksat e vogla apo e sheshtë, ne në të njëjtën kohë mbështesim dështimin tonë në përpjekjen për të kryer siç duhet mbledhjen e taksave në vënd që të ndodhi ndryshe. Duke menduar në këtë mënyrë, dhe siç komenton dhe dhelpra për rrushin e pabërë, ne po humbasim mundësinë e instalimit të një sistemi optimal të taksave në Shqipëri.

Referencat:

  • Hungerfort Thomas L.2012: “Taxes and the Economy: An economic Analysis of the Top Tax Rates Since 1945”. Congressional Research Service
  • Peter Diamond dhe Emmanuel Saez. 2011: “The Case for a Progressive Tax: From Basic Research to Policy Recommendations”, CESIFO WORKING PAPER NO. 3548
  • Fieldhouse, Andrew. 2013. “ A Review of the Economic Research on the Effects of raising ordinary income tax rates”. Economic Policy Institute.
  • Stiglitz, Joseph. 2012. The Price of Inequality. W.W. Norton and Company
  • Obama, Barack. 2012. “Remarks by the President at a Campaign Event in Roanoke, Virginia.”
  • July 13. http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2012/07/13/remarks-president-campaignevent-roanoke-virginia
  • Piketty, Thomas, and Emmanuel Saez, “Income Inequality in the United States, 1913-1998″ Quarterly Journal of Economics, 118(1), 2003, 1-39, përditësuar në  2010 tek websit i Saez.
  • Okun, Arthur, Equality and Efficiency: The Big Tradeoff, The Brookings Institution, 1975.
  • Kruger, Alan B. 2012. “The rise and consequences of inequality”. Council of Economic Advisers
  • Christina D. Romer, David H. Romer. 2012. “The Incentive Effects of Marginal Tax Rates: Evidence from the Interwar Era. NBER Working Paper No. 17860
  • Marshall, Alfred. 1890. “Principles of Economics” Library of Economic Liberty
 

Fatal error: Cannot create references to/from string offsets nor overloaded objects in /home/ekonal/public_html/wp-content/plugins/muki-tag-cloud/widget.php on line 230